‘Suriye’deki yenilgi Kürtler içinde tartışma başlatacak, yeni bir siyasi hareket doğabilir’

“Suriye’de olan her şey zorla oldu. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ‘SDG mutabakatın yararına olduğunu idrak edemiyor, gerekirse zorla yapacağız’ iletisi vermişti. Alana bakınca SDG’nin bu mutabakata zorlandığını ve imzalamak zorunda kaldığını görüyoruz. ABD’nin iki tarafla da alakası devam ediyordu lakin SDG’nin kendi koşullarını ısrarla devam ettirmesi halinde hiçbir muahedenin olmayacağı da belirliydi. Türkiye, Suriye’de diretti. Görünüşte Ahmet Şara idi fakat gerisinde Türkiye vardı. Türkiye bu husustaki ısrarında başarılı oldu. Paris’te iş birliği yapıldığı, Hakan Fidan’ın dolaylı olarak toplantıya dahil olduğu argümanları artık dillendiriliyor. Bu olurdan sonra da SDG’ye dönük yalnızca Fırat’ın batısına gerçek olacağı düşünülen ataklar başladı. Sonradan hücumların devam edeceği anlaşıldı. Bu atak benim için sürpriz oldu. Bir günde bu türlü bir sonuca ulaşılması da sürpriz oldu. SDG, bu muahedeyi imzalamak zorunda kaldı. Zira şu anda siyasi olarak da askeri olarak da çökmüş durumda rastgele bir gücü yok.

SDG birinci kurulduğu vakitlerde ABD, ‘IŞİD’e karşı koalisyon’ olarak lanse etti. Kürtler hem Esad’a karşı hem de IŞİD ile uğraş altında atılacak adımlarda motor güç oldu. Burada Arap aşiretleri değerli yer tutuyor. Bugünkü harita bu durumu çok âlâ özetliyor. Kürt ögelerin o bölgeye yayılacak kadar bir niceliği yok. Kobane’den başlayıp Kamişlo’ya kadar uzanan bölgede bir yoğunlukları var. Sonrasında Arap aşiretlerle hareket ettikleri için bölgeleri Fırat’a kadar hatta Fırat’ın ötesine kadar tutabilmişlerdi. Sonradan Arap aşiretler taraf değiştirdiği için SDG’nin gücü çöktü. SDG şerit tarafında kısıtlanmış durumda. Mazlum Abdi’ye valiliğin teklif edildiği argümanları ortaya atılmıştı. Sonrasında bir telefon görüşmesi oldu ve Kürt tarafının bu teklifi kabul etmediği tabir edildi. Ahmet Şara’nın yayınladığı kararnameye bakınca Kürt ağır bölgeyle ilgili olarak birtakım çalışmaların yapılacağını öngörebiliriz. Bundan sonrası için de SDG ve YPG’ye değil fakat ‘Kürt’ başlığı altında Kürtlere yönelik birtakım çalışmaların yapılacağını söyleyebiliriz. Haseke ve Kamişlo’da ağır biçimde varlar. O bölgelerle ilgili lokal atamaların yapıldığı, inisiyatiflerin sağlandığı bir kararlar silsilesi görebiliriz.”

“14 unsurda özet olarak Suriye Kürtlerinin de Suriye’nin ögelerinden biri olduğu, kültürel haklarının korunmaya çalışılacağı tabir ediliyor. Okullarda isterlerse ders alabilecekleri tarafında unsurlar var. Lakin bu anayasal bir durum değil. Bu en fazla bir kararname olabilir. Gerektiğinde bu kararname farklı biçimde yorumlanabilir, değiştirilebilir.Kürtler açısından rastgele bir garanti yok. Kürtlerin bugüne kadarki ısrarlarıyla hiç yakın değil. Kürtler anayasa içerisinde kendilerinin asli öge olarak tanımlanmalarını, lisanlarının de lokal bölgede kullanılmak üzere anayasada yer alması gerektiğini, Suriye Arap Cumhuriyeti yerine Suriye Cumhuriyeti ismini tercih ettiklerini duyurmuşlardı lakin 14 unsurluk muahede, bunların hiçbirisine yaklaşan bir muahede değil. Kürtlerin istediklerinin karşılanmadığını görüyoruz. Zati pratikte işe yarayacak şeyler değil, genelgeçer tabirler bunlar. Bu konjonktüre uygun olarak Kürtler ismi söylem edilmiş. Bu hezimet, Kürtler içerisinde de bir tartışmayı başlatacak. ‘14 yıldır çalışmalar yapıyoruz, bu bir anca çöktü. Nerede kusur yaptık, yanılgıyı yapanlar kimler, stratejinin sahibi kimler?’ hesaplaşması olacak. Bu da yeni bir siyasi hareket doğurabilir. Münasebetiyle bu kararnamenin Kürtleri ikiye bölen bir kararname olduğu tabir ediliyor.

Anlaşmanın uygulanmaması mümkün değil. Kürtler bir şerit içerisinde yer alıyor. Bir bölgeden bahsedemiyoruz. Kuzey tarafta Türkiye’nin en son Barış Pınarı Harekatı ile hakim olduğu bir bölge var. Orada ulusal ordu mevcudiyeti kelam konusu. Güneyin doğusundan Irak’a kadar bir HTŞ varlığı kelam konusu. Kürtlerin orada geniş bir coğrafyası, dağları yok. YPG varlığını sürdürebilecek durumda değil. Bu, YPG’ye yakın fikirlerin ortadan kalkacağı manasına gelmiyor. Vakit içerisinde yeni oluşumlar doğabilir. Bu lakin kendi içlerindeki hesaplaşmadan sonra olur üzere duruyor. En fazla siyasal bir faaliyet içinde olabilirler diye düşünüyorum. Askeri ya da örgütsel faaliyet içinde olmalarını mümkün görmüyorum.”

“Teknik olarak ABD’nin Suriye’deki tavrı bir ihanet. Kürtlerin 2012’den bu yana bir peri masalı yaşamasını ABD sağladı. Onların memleketler arası takviyesi ve lojistikleri olmasaydı Kürtler farklı bir gerçekle çok evvelden karşılaşabilirlerdi. Tahminen bu iş diğer bir istikamete giderdi lakin şu anda ABD’nin varlığı ve kendilerini rahatlatmaları sebebiyle bu türlü büyük bir sorun yaşıyorlar. ABD’nin bu sorumluluğu üstlenmesi gerekiyor. Kendilerinin varlıkları SDG’nin varlığını sağladı ve bir anda vazgeçtiler. Şam’da istedikleri şeyi yaptırabilecekleri müttefik olarak Şara’yı buldular yahut kendileri getirdiler. Ahmet Şara üzere bir müttefik varken SDG’ye gerek kalmadı ABD açısından. Esad periyodunda olsaydı ‘SDG, diğer rastgele bir müttefik kadar önemlidir’ demeye devam ederdim lakin onun alternatifi geldi. Şara İsrail ile mutabakat yaptı, Batı’nın rastgele bir tezine karşı çıkmıyor. Üstelik Suudi Arabistan ve Türkiye ile ortası yeterli. ABD, bu türlü bulunmaz bir nimeti kullanmak istedi. Türkiye ve İsrail Şara ile bir arada olduğu için Şara tercih edildi. SDG’nin ortadan kalkması bir kayıp olarak görülmüyor sonrası için.”

“Kürdistan Özerk Bölgesi ile SDG’nin bağlantılarının çok düzgün olmadığı görebiliriz. Orası Türkiye’nin tezlerine ve ABD’nin usulüne daha yakın bir bölgeydi. Irak’ın kaideleri değişikti elbette. Lakin Suriye’de kaideler daha farklı. SDG’nin koşullara nazaran davranmasında ABD’nin ısrarı vardı ve model olarak da Barzani tarafını göstermişti. Barzani ile yapılan görüşme de bence bu minvalde oldu. Mazlum Abdi tarafı bunu kendilerine uygun görmedi. Bu da son ikazlardan biriymiş, bunu anlıyoruz. Şara’nın Kürtlere birtakım haklar tanıması bile bunun bir devamı olarak görülmeli. Mazlum Abdi, Suriye idaresiyle bir uzlaşmaya gidecek mi, kendisine bir konum teklif edilecek mi bunu bilmiyoruz. Kabul etmezse hatalı durumuna düşürülebilir. Bu sonuçlar, siyasal bir mutabakatla değil askeri zorla doğdu. Türkiye bu bahiste bastırabilir. Mazlum Abdi Süleymaniye’ye gidebilir diye düşünüyorum. Suriye içerisinde kalırsa nasıl bir konum içinde kalacak, siyasal bir kümeyle mı devam edecek bunlar bilinmiyor.”

“Türkiye’nin rolü çok açık. Türkiye rolünü gizlemedi. Bunu çok net bir biçimde ortaya koydu. ‘Askeri destek’ açıklamaları dahil açıklama yaptılar. Süreçle ilgili olarak da bu adımın atılmasını savunuyor ve söylüyorlardı. Bütün bu planlamalar, askeri stratejilerin gerisinde Türkiye birikiminin olduğunu düşünüyorum.

Birtakım aşiretlerden bahsediyoruz. Bunların Suudi Arabistan damarı var. Bunların direkt Suudi Arabistan ile bağları var. Suudi Arabistan’ın ABD ile hareket ettiğini unutmamak lazım. Suudi Arabistan gazetelerinde şu ana kadar net bir yorum yok lakin birkaç güne ne olduğu ve ne olacağı konusunda yorumlar okumaya başlarız”