İsrail ve Suriye ortasında müzakereler tekrar başlamış, son görüşme hafta başında Paris’te gerçekleşmişti. Görüşmelerden sonra İsrail “ortak gayelere ulaşmak ve Suriye’deki Dürzilerin korunması için diyaloğa devam edilmesi kararı alındığını” duyurdu. İsrail’in iki ülkenin de çıkarına olacak biçimde ekonomik işbirliğini ilerletmeye ve bölgesel barış ve istikrara bağlılığını sunduğu ileri sürüldü. Pekala bu adım neyin göstergesi? İsrail bu görüşmelerden somut olarak ne bekliyor? Trump idaresi bu görüşmelerden ne kazanmayı hedefliyor? Gazeteci Musa Özuğurlu, Sputnik’e anlattı.
‘Bu durum hakikaten de İsrail’in başını ağrıtmayacak bir Orta Doğu planıyla ilgili kıymetli adımlardan biri’
Gazeteci Musa Özuğurlu, İsrail-Suriye görüşmesini şu sözlerle kıymetlendirdi:
“İsrail zati uzun vakittir Suriye’ye girmeye çalışıyordu. Yani şu manada girmeye çalışıyordu, Suriye’de daha evvel her platformda İsrail aykırısı bir bir idare kelam konusuydu. Bunun sonucu olarak da Suriye idaresi İsrail’e karşı savaşan bir grup örgütleri destekliyordu. Ama Şara idaresinin gelmesiyle bir arada yeni bir periyodu başlatma fırsatı doğdu İsrail açısından, o da şu: bir taraftan denetim edebilecekleri bir idare, başka taraftansa kendilerine karşı savaşan örgütler ve oluşumlara da takviyesi kesecek olan hatta gerektiğinde kendileriyle birlikte bunlara karşı savaşacak bir oluşum istiyorlar ve bu da şu anda idareye gelmiş durumda. Zira bu Şara idaresi Amerika Birleşik Devletleri’nin denetiminde olacak bir idare. Öbür taraftan bölgedeki daha evvelki İsrail ile normalleşmelere bakacak olursak Suudi Arabistan üzere Körfez idarelerine bağlı bir idare. Bu ülkelerin hepsinin ABD ile ortalarının çok âlâ olduğunu, müttefik olduklarını, birlikte hareket ettiklerini biliyoruz. İsrail’in ABD ile birlikte hareket etmesi nedeniyle Şara idaresi Amerika’nın da isteğiyle İsrail’le bağlarını düzeltecektir, böylelikle İsrail’in başını ağrıtacak rastgele bir öge Suriye’de kalmayacak. Bu sebeplerden ötürü bu adım sahiden de İsrail’in uzun yıllardır gerçekleştirmeye çalıştığı planıyla ilgili olarak yani başını ağrıtmayacak bir Orta Doğu planıyla ilgili olarak en değerli adımlardan birisi olarak görülebilir.”
‘Trump, Orta Doğu’da kendi lehine bir istirarın olduğu sistem istiyor’
Gazeteci Musa Özuğurlu, ABD’nin bölgede kendi lehine bir nizam istediğini söyledi:
“Trump idaresi ne kazanacak? Trump idaresi sonuç prestiji ile Orta Doğu’da istikrarın olduğu yani kendi lehine bir istikrarın olduğu bir sistem istiyor. Hasebiyle Orta Doğu’da ABD’nin artık her vakit müdahale etmek zorunda kalacağı bir ortamdan çıkılacak ve kendisinin en değerli müttefiki olan İsrail’in bir formda rahatsız edilmeyeceği bir isteklerinin kabul edildiği bir ortam olacak ki bu da sahiden ABD açısından en değerli kazanımlardan birisi olabilir. Zira Orta Doğu’daki en değerli mevzu aslında Filistin problemi ve bunun da en değerli taraflarından da bir tanesi İsrail. İsrail’e karşı olunmasının ana sebebi bu. Filistin “sorun olarak” görülmediği vakit bir rahatlık yaşanacak ve İsrail rahat edecek bu da ABD’yi rahatlatacak.”
“Normalleşme kısa vadede elbette sıkıntılı olacaktır ancak yani bir mutabakat yapıldığına nazaran yavaş da olsa ilerler. Öbür yandan İsrail’in mesela Şii ögelerle yahut direniş ismi verilen ögelerle bir sorunu vardı lakin HTŞ üzere ögelerle çok da bir sorunu yok. Hasebiyle artık HTŞ’yi istememesi için rastgele bir sebep de yok. Öteki yandan HTŞ için ve İsrail’le olağanlaşma demek ABD ile İngiltere ile Fransa’yla ve başka Orta Doğu’daki Suudi Arabistan ve buna emsal ülkelerle alakaların daha geliştirilmesi demek. Zira az evvel söz ettiğim üzere bunlar zati Amerika Birleşik Devletleri ile birlikte hareket ediyorlar hasebiyle dış dünyada kabul görebilmesi için İsrail’le mutabakatı gerekiyor. Kısa vadede elbette dediğim üzere bir ekip sıkıntılar çıkacaktır fakat bunlar yavaş yavaş oturacaktır.”