Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD öncülüğündeki global yönetişim sisteminin, büyük güç rekabetiyle tanımlanan ve kurallara dayalı sistemin ‘zayıfladığı’ bir ‘kırılma’ sürecinden geçtiğini söyledi.
Carney’nin siyasi ve finansal seçkinlere hitap ettiği bu konuşma, ABD Başkanı Donald Trump’ın İsviçre’nin Davos kentinde düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda (WEF) konuşma yapmasından bir gün evvel gerçekleşti.
‘Normale geri dönmeyecek’
Carney, 2025’te Kanada siyasetine girdiğinden bu yana, dünyanın Trump öncesi ‘normal’e geri dönmeyeceği ikazını tekraren yineledi. Salı günü yaptığı ve Trump’ın ismini direkt anmayan konuşmasında da bu bildirisini teyit etti.
‘Biz bir geçiş sürecinde değil, bir kırılmanın tam ortasındayız’ diyen Carney, Kanada’nın eski ‘kurallara dayalı memleketler arası düzen’den yarar sağladığını hatırlattı.
Bu nizamın, ‘açık deniz yolları, istikrarlı bir finansal sistem, kolektif güvenlik ve uyuşmazlıkların tahliline yönelik çerçeveler’ üzere kamusal malların sağlanmasına katkı sunan ‘Amerikan hegemonyasını’ içerdiğini söyledi.
‘Masada yoksak, menüdeyiz’
Ancak artık yeni bir gerçekliğin oluştuğunu söyleyen Carney ekledi:
Buna ismini koyalım: En güçlü aktörlerin ekonomik entegrasyonu bir baskı aracı olarak kullandığı, giderek ağırlaşan bir büyük güç rekabeti sistemi.
Carney, Kanada üzere ülkelerin artık ‘uyum sağlamanın güvenlik satın alacağı’ umudunu taşıyamayacağını söyledi ve ekledi:
Kanada üzere orta ölçekli güçler için soru, bu yeni gerçekliğe ahenk sağlayıp sağlamamak değildir. Buna mecburuz. Asıl soru, bunu yalnızca daha yüksek duvarlar inşa ederek mi yapacağız, yoksa daha argümanlı bir şey mi başaracağız? Orta güçler birlikte hareket etmek zorunda; zira masada yoksak, menüdeyiz.
Büyük güçler şimdilik tek başına hareket edebilir. Pazar büyüklüğüne, askerî kapasiteye ve kaideleri dikte edecek kaldıraçlara sahipler. Orta güçler sahip değil.