Kadem Özbay: Hiçbir iş makinesi çocuklara göre yapılmaz

MESEM’in öncelikle bir mesleksel eğitim sisteminin olmadığının altını çizmiştik. Çocuk personellik ve kamunun kaynaklarını sermayeye aktarma prosedürü demiştik. Sadece bir gün okula gidiyorlar. O bir günde de aslında okulda nitekim toplumsal manada akranlarıyla birlikte geçirdikleri vakit manasında da çok da bir düzenleme yok. Kağıt üzerinde teorik olarak güya iş yerinde ne yapacağı var; zorunlu dersi olarak din dersi var ve Türk lisanları ve Türkçe dersiyle hudutlu bir alan.

Çocukların genelde o bir günde de gitmediklerini görüyoruz. Yani aslında o bir günde bile bir okul nizamının içerisinde olmadığını görüyoruz. Gitmeme sebeplerinde de tekrar okula erişimle alakalı düşüncelerinin olduğunu, okulun aslında yaptığı işle alakalı orada bir şey kazandırmaması ve daha fazla çalışma zorunluluğundan ötürü mecbur kaldığı bu MESEM sisteminin içerisinde biraz daha fazla iş yerinde kalmak durumunda kaldığını görüyoruz.

TÜİK datalarında bile geçtiğimiz yıla nazaran uyuşturucuya bulaşmış çocukların sayısının iki kat arttığını görüyoruz. Genelde uyuşturucuya bulaşan, suça bulaşan çocukların tamamındaki ortak özellik neredeyse okul dışında kalan çocuklar. MESEM’de de aslında bir eğitim sistemi olmayan bu modelin içerisinde bir de bu türlü okulun, kamunun denetiminin dışına itildiğinde bu risklerin daha da fazla görünür olduğuna şahitlik ediyoruz maalesef ki.

Milli Eğitim Bakanlığı kendi sorumluluğunu yerine getirmiyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı kendi sorumluluğunu yerine getirmiyor. MESEM, Yusuf Tekin’in, Ulusal Eğitim Bakanı’nın, siyasi iktidarın övdüğü kadar âlâ bir şey olsaydı; o tezgahta, o çatıda, yanı başınızda Yusuf Tekin’in, siyasi iktidarın temsilcilerinin çocuklarını görürdünüz. Görmediğinize nazaran demek ki aslında bu bir tercih problemi değil, bir mecbur kalma durumu.

Ailenin gelirinin çocuğun okumasına, çocuğun gelecekle ilgili planlamalarına yetmediğini görüyoruz. Maddelere nazaran baktığımızda on dört yaşında MESEM’e giriyor. On dört yaşında bir çocuğun çalışması yasak. MESEM sistemi aslında Ulusal Eğitim Bakanlığı’nın bir nevi çocuk personel bulma kurumuna dönüşmesinin göstergesi. Milli Eğitim Bakanlığı eliyle sermayeye asgari fiyatın yarısı kadar bir fiyat verilerek çocuk personel kazandırıldığını görüyoruz. Burada aslında önceliğin halkın çocuğu değil, sermayenin talepleri, gereksinimleri olduğunu görüyoruz. İşsizlik fonundan kaynağın aktarıldığını görüyoruz. Hem kamu kaynağının keyfi bir biçimde kullanımı var, sermayeye transferi var; hem de çocukların çocuk yaşta ruhsal dünyalarının soruna düştüğü, telafisi çok güç izlerin oluştuğunu görüyoruz.

Bu yaş kümesinde düşünün; oyun yok, spor yok, sanat yok, akranlarıyla bir arada geçinebilecekleri toplumsal alanlar yok. Daha çocuk yaşta iş yerinde. Hiçbir iş makinesi çocuklara nazaran yapılmaz, hepsi yetişkinlere nazaran yapılır. Biz ülkede o denli bir sistem oluşturduk ki, 14 yaşında bir çocuğu biz çatının doruğunda görüyoruz. Ağır iş makinelerinin altında görebiliyoruz. 18 yaşına gelmemiş bir şahsa oy kullandırmazsınız, ehliyet vermezsiniz; lakin sermaye olunca ‘git çatıya çık çalış’ diyorsunuz.

MESEM’i sırf çocuk işçilikle tanım ettiğimizde de eksik kaldığımızı gördük. MESEM’in birebir vakitte bir cinayet olduğunu gördük. 17 çocuk ömrünü kaybetti. Sırf ömrünü kaybedenleri görüyoruz; onlarca, yüzlerce yaralanan var. Çalıştığı yerde şiddete uğramış çocuklar var. Cinsel tacize uğrayan var. Kamuoyuna yansıdığında ölümlerle bir biçimde haberdar oluyoruz. Alandan, MESEM’deki öğretmenlere sorduğumuzda ‘bu devir 10 tane çocuğum yaralandı’ üzere şeyler duyuyoruz.

Milli Eğitim Bakanlığı emin olun bu çocukların başına neler geldiğini bizden daha çok biliyor. MESEM’de devamsızlık sebebiyle çocukların büyük bir çoğunluğu tekrar bir halde çalışıyorlar; ancak bu sefer hiç sigorta yok, kontrol yok, güvenlik yok. Aslında çok riskli olan bir bahiste daha büyük riskle karşı karşıya kalıyorlar. Büsbütün teminatsız çalışıyorlar. Devamsızlık olunca kamudan kaynak gelmeyince işveren da ‘ben o riski almak istemiyorum’ diyor. Çocuk ya işverenin garantisiz, kaçak çalıştırılmasını kabul edip sesini çıkarmadan sistemin içinde kalıyor ya da dışarıda kabahat çetelerine, uyuşturucuya karışmış oluyor.

Eğitim dediğimiz, okul dediğimiz şey sadece çocuğun ferdi gelişimi değil; tıpkı vakitte toplumsal manada bir birleşme sağlar, toplumsal bir rehabilitasyon ortamı da birebir vakitte. Çocuk yaşta sanattan kopar, spordan kopar, akranlarıyla toplumsal ilgiden kopar; sonra suça karıştığında ‘çocuk değil cürüm makinesi’ deniyor. Biz ısrarla söylüyoruz: Çocuklar okulda olmalı. Okulda olan çocuk en azından en berbat cürümden korunur, istismardan korunur. Bu ülkede suça sürüklenen çocuk tablosunun sebebi, eğitimi bu hale getirenlerdir.